TÜGİAD Türkiye'nin yatırım haritasını çıkarttı

2014 yılında en çok yatırım çeken iller ve sektörler belli oldu

TÜGİAD Türkiye'nin yatırım haritasını çıkarttı

Türkiye'nin yatırım haritasını açıklayan TÜGİAD Başkanı Ali Yücelen, teşvik sisteminin az gelişmiş iller için yeterli olmadığını vurguladı.

“Yeni bir destek ve büyüme modeli lazım” dedi.

Türkiye'nin rekabet haritasını hazırlayan TÜGİAD bu kez de 2014 yılı yatırımlarını analiz etti. İl ve sektör bazında yatırımları sınıflandıran TÜGİAD uzmanları 2014 yılında Ekonomi Bakanlığı tarafından düzenlenen yatırım teşvik belgeleri üzerinden analizler yaparak ilginç sonuçlara ulaştı. Türkiye'nin yatırım haritası sonuçlarını açıklayan TÜGİAD Başkanı Ali Yücelen; "Aslında devletimizin elinde çok değerli bilgiler var. Yeter ki bunları işlemeyi bilelim. Sağlıklı bir sanayi envanterimiz yok. Ölçümleyemediğimiz sürece yönetemeyiz. Sonuçları herkesin iyi okuması gerekiyor." dedi.

Analizlerin amacının coğrafi bazda 2014 yılında yatırımların nasıl dağıldığı tespit etmek, yatırım yeri tercihinde yatırımcıların hangi illeri cazip bulduklarını belirlemek olduğunu dile getiren Yücelen; analizlerde enerji, hizmetler, imalat, madencilik, tarım olmak üzere ekonomik faaliyetlerin 5 ana sektör altında tanımlandığını belirtti. İstanbul özellikle hizmet sektöründe ağırlıklı yatırım çekerken; hem yatırım miktarı hem de yatırım adedi bakımından en gözde il oldu.

Türkiye'nin en çok yatırım çeken ili İstanbul

Yatırım teşvik belge sayısı olarak ele alındığında İstanbul, 2014 yılında yatırım yeri tercihinde yüzde 12,8 ile en çok yatırım yapılan ile olurken yüzde 5,4 ile Bursa yatırımcıların ikinci tercihi oldu. Bursa'yı yüzde 4,6 ile İzmir ve 4,1 ile Ankara izlerken, Konya 3,9 ile 5. sırada yer aldı. Belgelerin yüzde 2,9'unu alan Diyarbakır da ilk 10'a girmeyi başardı.

TÜGİAD tarafından yapılan araştırmanın bir diğer kriteri de yatırım miktarı oldu. Yatırımların değeri olarak yapılan sıralama çok daha farklı... İlk sırayı koruyan İstanbul belge sayısı bakımından yüzde 12,8 pay alırken yatırım miktarı bakımından payını yüzde 14'e yükseltiyor.

   YatırımınYeri Belge SayısındanAldığı Pay (2014)    YatırımınYeri Sabit Yatırım ToplamındanAldığı Pay(2014)
1 İSTANBUL 12,8% 1 İSTANBUL 14,1%
2 BURSA 5,4% 2 İZMİR 6,6%
3 İZMİR 4,6% 3 ANKARA 6,5%
4 ANKARA 4,1% 4 MANİSA 5,9%
5 KONYA 3,9% 5 ANTALYA 5,0%
6 GAZİANTEP 3,9% 6 GAZİANTEP 4,3%
7 ANTALYA 3,4% 7 KOCAELİ 3,7%
8 KOCAELİ 2,9% 8 BURSA 3,5%
9 DİYARBAKIR 2,9% 9 TEKİRDAĞ 3,4%
10 MANİSA 2,8% 10 SAKARYA 3,1%
  TEKİRDAĞ 2,8%    

Belge sayısı bakımından 3. sırada yer alan İzmir miktar bakımından yüzde 6,6 ile ikinci sıraya yükselirken İzmir'i yüzde 6,5 ile Ankara, 5,9 ile Manisa ve yüzde 5 ile Antalya izliyor. Belge sayısı bakımından 2. sırada yer alan Bursa yatırım miktarı açısından yüzde 3,5 ile 8. sırada yer alırken Gaziantep'in sanayi kenti olarak bilinen Kocaeli, Bursa gibi illeri geride bırakması da araştırmanın ilginç sonuçları arasında yer alıyor.

Araştırma sonuçlarını değerlendiren TÜGİAD Başkanı Ali Yücelen; Türkiye ekonomisinin KOBİ'lerin omuzlarında yükseldiğine dikkat çekerek; "Bölgesel refah uçurumunu azaltmak istiyorsak en değerli kozumuz KOBİ'ler olacaktır. Bu nedenle Türkiye KOBİ'ler için çok daha etkili ve verimli adımlar atmalıdır." dedi.

En az yatırım çeken iller

2014 yılında en az yatırım çeken 4 il sırası ile; Bayburt, Ardahan, Tunceli ve Hakkari oldu. Bu illerin rekabet değerlendirmesine de dikkat çeken Yücelen; bu yörelere özel planlamalar yapılması gerektiğini belirtti. Araştırmaya göre bu 4 ilimize 2014 yılında yatırım teşvik sistemi altında yatırım yapmak isteyen yatırımcı sayısı toplamı 10’a ulaşamadı ve söz konusu 4 ilin her birinin çektiği yatırım miktarı ise 10 milyon Lira’nın altında kaldı.

Türkiye'nin en önemli sorunlarından birinin bölgesel refah uçurumu olduğunu belirten Yücelen "Türkiye'nin bazı illerinde tek kuruş yatırım yapılmazken bazı illerde rekor yatırım yapılması bizi mutlu etmiyor. 2009 yılından bu yana kapsamı genişletilen yatırım teşvik sisteminin tüm cazibesine rağmen, Ardahan, Tunceli, Bayburt gibi illerimizde istenen yatırım cazibesinin yaratılamadığı görülüyor. Mevcut teşvik sisteminin etkili olmadığı en az gelişmiş iller için ve yalnızca bu illere münhasır "özel sektör odaklı" yeni bir destek ve büyüme modeli kurgulanmalı ve uygulanmalıdır.

Yatırımların sektörel dağılımı

Enerji

Araştırmanın sektörel boyutuna göre özellikle enerji yatırımlarında 2014 yılında yatırım miktarı olarak en büyük yatırımları kendine çekmeyi başaran il yüzde 25 ile Manisa oldu. Manisa'yı yüzde 10 ile Erzincan ve yüzde 9 ile Siirt takip etti.

   Enerji Yatırımının Yeri Sabit Yatırım ToplamındanAldığı Pay(2014)
1 MANİSA 24,47%
2 ERZİNCAN 10,15%
3 SİİRT 8,29%
4 İZMİR 5,85%
5 KAHRAMANMARAŞ 5,64%

Hizmetler

Hizmetler sektöründe en fazla yatırımın (hem adet hem de yatırım miktarı olarak) İstanbul’a yapıldığı dikkat çekiyor. Yatırım miktarı olarak ele alındığında İstanbul’un %27’lik payı dikkat çekicidir. Zira İstanbul başka hiçbir sektörde bu miktarda yatırımı kendine çekememiştir. Bu yönüyle İstanbul’un üretimden ziyade hizmetler sektörüne kaydığı anlaşılmaktadır. Hizmetler sektöründe ön plana çıkan diğer üç il Antalya, İzmir ve Ankara oldu.

  Hizmet YatırımınınYeri Belge SayısındanAldığı Pay (2014)    Yatırımın Yeri Sabit Yatırım ToplamındanAldığı Pay(2014)
1 İSTANBUL 17,8% 1 İSTANBUL 27,1%
2 ANTALYA 7,4% 2 ANKARA 11,7%
3 İZMİR 5,1% 3 ANTALYA 10,5%
4 ANKARA 4,4% 4 İZMİR 7,8%
5 MUĞLA 4,0% 5 KOCAELİ 4,7%

İmalat

İmalatta yatırımcıların %12.5’i İstanbul’u tercih ederken yatırım miktarı olarak bakıldığında İstanbul 3. sıraya gerilemektedir. Bunun anlamı: İstanbul kendisine büyük imalat yatırımlarını çekmekte zorlanıyor. Dikkat çeken 2 il: Gaziantep ve Konya’dır. Diğer şehirleri geride bırakan Gaziantep ve Konya Türkiye’nin üretim üssü haline gelme noktasında birbirleri ile yarışmaktadırlar.

  İmalat SektörYatırımınınYeri Belge SayısındanAldığı Pay (2014)    Yatırımın Yeri Sabit Yatırım ToplamındanAldığı Pay(2014)
1 İSTANBUL 12,5% 1 TEKİRDAĞ 8,0%
2 BURSA 7,7% 2 SAKARYA 7,7%
3 GAZİANTEP 5,9% 3 İSTANBUL 7,4%
4 KONYA 4,8% 4 GAZİANTEP 6,9%
5 KOCAELİ 4,5% 5 BURSA 6,7%

Yatırım miktarı olarak ele alındığında 2014 yılında Tekirdağ ve Sakarya’nın az sayıda ancak büyük yatırımları kendine çektiği, Gaziantep’in ise hem fazla sayıda hem de hacim olarak büyük yatırımlara ev sahipliği yaptığı anlaşılmaktadır.

Madencilik

Madencilik yatırımlarında yatırımcının 2014 tercihinde ilk üç il Afyon, Denizli ve Sivas oldu.

  YatırımınYeri Belge SayısındanAldığı Pay (2014)
1 AFYONKARAHİSAR 10,1%
2 DENİZLİ 6,5%
3 SİVAS 6,0%
4 BURDUR 6,0%
5 MUĞLA 5,4%

Tarım

Tarım yatırımlarında yatırımcıların %10’una yakını Diyarbakır’ı yatırım yeri olarak tercih etmiş ve bu şekilde Diyarbakır birinci il konumuna gelmiştir. Diyarbakır’ı Afyon, Antalya ve Konya takip etmektedir.

  YatırımınYeri Belge SayısındanAldığı Pay (2014)
1 DİYARBAKIR 9,5%
2 AFYONKARAHİSAR 7,4%
3 ANTALYA 7,4%
4 KONYA 5,3%
5 ŞANLIURFA 5,3%